Với nhiều bà con, nhắc đến NPK đạm cao là nghĩ ngay đến “kéo đọt”, “phục hồi cây”, “làm lá xanh nhanh”. Điều này đúng, nhưng chưa đủ.

Đạm là chất dinh dưỡng thúc sinh trưởng mạnh. Nó giúp cây phát triển thân, lá, cành và cơi đọt. Nhưng cũng chính vì tác động mạnh, NPK đạm cao không phải lúc nào cũng dùng được. Mùa nắng có cách dùng khác. Mùa mưa lại phải cẩn trọng hơn rất nhiều.

Bài viết này Kỹ thuật Nông Nghiệp Mekongagri (MKA) sẽ giúp bà con hiểu rõ NPK đạm cao là gì, dùng khi nào, công thức nào phổ biến, mùa nắng – mùa mưa khác nhau ra sao và cần phối thêm gì để cây hấp thu tốt, ra đọt khỏe, lá xanh dày hơn.

Cách sử dụng NPK Đạm cao trong mùa nắng

1. NPK đạm cao là gì?

NPK đạm cao là nhóm phân bón có hàm lượng Đạm, ký hiệu là N, cao hơn Lân và Kali. Nhóm phân này được dùng khi cây cần phát triển sinh trưởng mạnh.

Nói dễ hiểu, NPK đạm cao là dòng phân chuyên hỗ trợ cây “đi cơi”, “ra đọt”, “nuôi lá”, “phục hồi thân cành” và lấy lại sức sau giai đoạn suy cây.

Trên cây ăn trái và cây công nghiệp, NPK đạm cao thường dùng trong các trường hợp:

  • Sau thu hoạch, cây cần phục hồi.
  • Cây suy yếu sau bệnh hại hoặc tuyến trùng.
  • Cây cần ra cơi đọt mới.
  • Cây con, cây tơ cần phát triển thân lá.
  • Cây đang cần nuôi bộ lá để tăng quang hợp.

Trên rau màu, cây lấy củ và lúa, nhóm phân này cũng có vai trò riêng. Nó giúp cây con phát triển, nuôi dây, đâm chồi và đẻ nhánh tốt hơn.

Điểm quan trọng bà con cần nhớ là: NPK đạm cao dùng để thúc sinh trưởng. Vì vậy, nếu dùng sai lúc cây đang cần làm bông, nuôi trái hoặc chống bệnh mùa mưa, hiệu quả có thể đi ngược mong muốn.

2. Các công thức NPK Đạm cao phổ biến trên thị trường

Hiểu một cách đơn giản, NPK đạm cao là những dòng phân bón hỗn hợp có tỷ lệ thành phần Đạm (N) vượt trội hơn hẳn so với Lân (P) và Kali (K). Dựa vào thói quen canh tác, NPK có hai nhóm chính:

Phân bón dạng viên (Bón gốc / Rải gốc)

Đây là dạng phân rải truyền thống, dùng để rải trực tiếp vào gốc vùng rễ của cây trồng. Loại này có ba nhóm công thức chính trong đó hàm lượng Đạm (N) sẽ là thành phần chính và có tỉ lệ cao hơn Lân (P) và Kali (K).

  • Nhóm Đạm siêu cao trong đó Đạm chiếm khoảng 20-30%, còn lại là Lân và Kali tỉ lệ bằng nhau và thấp nhiều so với đạm. Những công thức phổ biến: 30-10-10, 20-7-6, 20-5-5. Nhóm này thúc đọt cực mạnh.
  • Nhóm Đạm và Lân bằng nhau, Kali thấp trong đó Đạm chiếm khoảng từ 16-25%, tỉ lệ Đạm và Lân bằng nhau, Kali tỉ lệ thấp nhất. Những công thức phổ biến: NPK 20-20-15; NPK 16-16-8; NPK 25-25-5,.. Phù hợp cho những giai đoạn cây cần phát triển cả rễ lẫn đọt non.
  • Nhóm Đạm > Lân > Kali, trong đó Đạm chiếm khoảng 20-30% và tỉ lệ cao hơn lân và lân sẽ cao hơn kali. Các dạng công thức phổ biến: NPK 21-17-3; 20-15-10; 30-20-5,…các công thức này giúp cây phát triển cân đối hơn nhưng vẫn ưu tiên đi đọt.

Đặc điểm chung của nhóm phân bón gốc dạng viên chứa đạm cao là rất dễ tan, có tính tan tốt và bà con chúng ta có thể áp dụng để bón gốc hoặc có thể ngâm để tưới.

Phân bón Đạm cao dạng NPK hòa tan (phun qua lá hoặc tưới gốc)

Phân bón NPK hòa tan đạm cao là nhóm phân bón có công thức chứa hàm lượng đạm từ 30% trở lên, kết hợp với lân và kali tỉ lệ cân bằng từ 50% trở lên.

  • Công thức phổ biến như: NPK 30-10-10; NPK 31-11-11; NPK 33-11-11.
  • Dòng chuyên dụng tại MKA: Công thức đặc biệt 30-14-6 (quy cách gói 1kg) nguyên liệu Kali trắng an toàn và hiệu quả cao nhờ sự cân đối giữa hàm lượng lân kích rễ và kali làm cứng cơi đọt.

Đặc điểm chung của nhóm phân bón NPK hòa tan là khả năng tan tốt có thể áp dụng để phun trực tiếp để kích thích và nuôi dưỡng cơi đọt hoặc có thể áp dụng tưới qua gốc để giúp cho cây phát triển tốt hơn và phục hồi nhanh hơn.

So sánh NPK đạm cao dạng viên và NPK hòa tan

Tiêu chí

NPK Đạm cao dạng viên (Rải Gốc)

NPK hòa tan cao cấp (Phun/Tưới)

Đặc tính tan

Tan tốt, dễ hút ẩm

Tan nhanh 100%, không cặn

Cách dùng chính

Rải quanh tán, ngâm tưới gốc

Hòa nước để phun trực tiếp lên lá hoặc tưới gốc

Mục đích

Duy trì dinh dưỡng bền vững cho nền đất

Kích thích ra đọt đồng loạt, phục hồi nhanh.

2. NPK đạm cao có tác dụng gì với cây trồng?

NPK đạm cao có vai trò chính là thúc sinh trưởng sử dụng được cho mọi loại cây trồng. Tùy nhóm cây, tác dụng sẽ khác nhau:

Với cây ăn trái và cây công nghiệp

NPK đạm cao giúp:

  • Kích thích ra đọt.
  • Nuôi cơi lá.
  • Phát triển thân cành.
  • Phục hồi cây sau thu hoạch.
  • Phục hồi cây suy yếu sau bệnh.
  • Hỗ trợ cây lấy lại bộ lá sau tuyến trùng hoặc nấm rễ.

Với sầu riêng, cà phê, hồ tiêu, cây có múi và nhiều cây ăn trái khác, một cơi lá khỏe là nền cho vụ sau. Lá khỏe thì cây quang hợp tốt. Quang hợp tốt thì cây mới có lực làm bông, nuôi trái và phục hồi.

Với rau màu, cây lấy củ và lúa

NPK đạm cao giúp:

  • Phát triển cây con.
  • Nuôi thân lá.
  • Nuôi dây đối với nhóm dây leo.
  • Thúc đâm chồi, nuôi cành nhánh phát triển tối đa trước khi bước vào giai đoạn nuôi bông, nuôi trái.

Tuy nhiên, với rau màu, bà con cần chú ý thời điểm thu hoạch và dư lượng. Không nên lạm dụng đạm ở giai đoạn gần thu.

Với cây lúa

  • Giúp thúc đẩy quá trình đâm chồi và đẻ nhánh, dặm lúa nhanh kín đất.
  • Giai đoạn vàng để sử dụng là từ lúc mạ non cho đến trước khi lúa ôm đòng.

3. Cách phối trộn dưỡng chất với phân bón NPK đạm cao để tối ưu hóa cơi đọt

Sử dụng đơn độc NPK đạm cao đã tốt, nhưng nếu bà con biết cách phối trộn linh hoạt với các dưỡng chất hữu cơ bổ trợ, sẽ giúp cây phát triển mạnh hơn, rút ngắn thời gian làm cơi và tăng sức chống chịu với thời tiết khắc nghiệt.

Tuy nhiên tùy theo điều kiện thực tế, tình trạng của cây trồng và điều kiện của thời tiết để xem xét có thể phối thêm những chất khác để bổ trợ phát huy công dụng của NPK.

Một sản phẩm phối thường dùng:

Chất phối thêm

Vai trò

Amino acid

Cung cấp "thức ăn sẵn" cho tế bào lá, giúp cơi đọt mập mạp, lá bóng mượt, giảm stress cây trồng.

GA3

Kích thích đâm chồi, hỗ trợ phục hồi

Brassinolide

Kích thích sinh học, hỗ trợ cây vượt stress

Humic, Fulvic

Kích rễ, giữ dinh dưỡng, cải tạo đất

Canxi nitrat

Bổ sung Canxi và đạm nitrat, giúp cứng mô giảm hiện tượng tháo khớp, gãy cành non.

Magie nitrat

Xanh lá, tăng quang hợp, bản lá dày dặn.

Trung vi lượng

Dày lá, xanh bền lá, cân bằng dinh dưỡng

Không phải lúc nào cũng phối tất cả. Kỹ thuật đúng là nhìn cây đang thiếu gì, mùa vụ đang ra sao, rồi chọn chất phù hợp.

4. Dùng NPK đạm cao mùa nắng khác mùa mưa như thế nào?

Dùng NPK đạm cao mùa nắng khác mùa mưa như thế nào?

Đây là phần rất quan trọng. Cùng một loại NPK đạm cao nhưng mùa nắng và mùa mưa phải dùng khác nhau.

Mùa nắng cây thiếu nước, phân dễ thất thoát do bay hơi. Vì vậy, cần giữ ẩm và hỗ trợ rễ.

Mùa mưa cây sinh trưởng mạnh hơn, nhưng mô dễ mềm và bệnh dễ tăng. Vì vậy, cần giảm đạm, chia nhỏ phân và bổ sung chất làm cứng cây.

Nếu dùng sai cách, cây có thể phản ứng rất xấu. Mùa nắng cây dễ vàng lá, cháy rễ. Mùa mưa cây dễ mềm lá, mềm cành, thối rễ và bùng nấm bệnh.

5. Cách dùng NPK đạm cao trong mùa nắng: tập trung giữ ẩm, tránh bay hơi

Mùa nắng là thời điểm bà con dễ chủ động bón phân hơn. Chỉ cần có nguồn nước tốt, việc bón và tưới phân sẽ thuận lợi.

Tuy nhiên, mùa nắng có một rủi ro lớn: thất thoát đạm do bay hơi. Đặc biệt là nhóm đạm Amoni.

Nếu rải NPK đạm cao xong mà không tưới đủ nước, phân khó tan đều. Một phần đạm có thể bay hơi. Cây không hấp thu được đầy đủ. Đất khô cũng làm rễ hoạt động yếu hơn.

Biểu hiện thiếu nước, thiếu dinh dưỡng trong mùa nắng:

  • Lá ngả vàng.
  • Lá nhỏ hơn bình thường.
  • Cơi đọt phát triển chậm.
  • Cây có dấu hiệu thiếu nước.
  • Đọt ra không đều.

Trong mùa nắng bà con cần chọn những công thức có tể lệ Đạm cao hơn so với Lân và Kali như: NPK 30-10-10; NPK 27-6-6;…lượng đạm cao bù đắp lượng đạm bốc hơi và thúc đẩy sự phát triển của cơi đọt mạnh hơn.

Nhưng điều kiện bắt buộc là phải đủ nước. Không có nước, bón đạm cao dễ phản tác dụng.

6. Muốn dùng NPK đạm cao mùa nắng hiệu quả, cần giữ ẩm đất

Đất đủ ẩm giúp phân tan đều và rễ hấp thu tốt hơn. Vì vậy, trong mùa nắng, bà con nên kết hợp NPK đạm cao với hữu cơ.

Hữu cơ giúp:

  • Giữ nước.
  • Giữ ẩm.
  • Giữ dinh dưỡng.
  • Cải tạo đất.
  • Tăng vi sinh có lợi.
  • Giúp rễ hấp thu phân hiệu quả hơn.

Bà con cũng có thể kết hợp NPK đạm cao với canxi nitrat để cung cấp thêm lượng đạm nitrat hoặc sử dụng Humic viên để kích rễ. Humic dạng viên có kích cỡ tương đồng với NPK nên dễ trộn và dễ rải hơn.

Với giải pháp MKA, bà con có thể tham khảo các hướng sau:

  • NPK đạm cao kết hợp Humic viên.
  • NPK đạm cao kết hợp Canxi nitrat.
  • Tưới hữu cơ lỏng kết hợp Caoni MKA.
  • Tưới Organic Nano khi cây cần phục hồi và giữ ẩm rễ.

7. Giải pháp tưới gốc mùa nắng từ MKA

Trong mùa nắng, tưới gốc là giải pháp cực kỳ hiệu quả. Nó giúp giảm thất thoát phân và đưa dinh dưỡng vào vùng rễ nhanh hơn. Biện pháp tưới gốc mang lại hiệu quả bổ trợ với phân bón gốc trong giai đoạn cây trồng phát triển cơi đọt đồng loạt hoặc vào giai đoạn phục hồi sao thu hoạch.

Một số giải pháp MKA có thể áp dụng:

Sản phẩm/nhóm sản phẩm

Liều tham khảo

Vai trò

Humic bột

1–2g/L nước

Kích rễ, hỗ trợ đất tơi xốp

NPK hòa tan 30-14-6

1–2g/L nước

Thúc cơi, phục hồi cây

Caoni MKA

1–2ml/L nước

Hữu cơ, Canxi nitrat, Fulvic, hỗ trợ rễ

Organic Nano

1–2ml/L nước

Hữu cơ lỏng hàm lượng cao, lớp màng giữ nước và dinh dưỡng, phục hồi cây

Các giải pháp tưới này bà con có thể áp dụng xen kẽ với giải pháp phân bón gốc, trong giai đoạn nuôi cơi đọt và phục hồi sau thu hoạch để cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, tối ưu khả năng hấp thu phân bón được tốt nhất và giảm tối thiểu khả năng bốc hơi của phân bón.

Nếu pha đúng nồng độ khuyến cáo, bà con có thể tưới vào vùng rễ và không cần tưới xả lại. Nếu muốn dùng nồng độ cao hơn để phản ứng nhanh, cần tưới xả ngay sau đó. Cách này giúp tránh sốc phân và giảm nguy cơ cháy rễ.

Lưu ý cốt lõi: Chỉ tưới phân vào lúc thời tiết mát mẻ, không tưới lúc nắng gắt.

8. Phun lá NPK đạm cao trong mùa nắng

Trong mùa nắng cần ưu tiên NPK đạm cao, dạng phun lá bà con cần chọn NPK hòa tan có độ tan tốt và kali trắng an toàn với cây trồng ví dụ như: NPK đạm cao 30-14-6.

Cơi đọt trong mùa nắng phát triển chậm hơn trong mùa mưa, để kích thích sinh trưởng mạnh mẽ hơn bà con có thể kết hợp NPK đạm cao với các chất bổ trợ khác tùy mục đích, có thể phối thêm:

  • Kích cơi: chất điều hòa sinh trưởng GA3 (gói 2,5g pha 100 lít nước) hoặc Brassinolide (chai 80ml pha 200 lít nước);
  • Dưỡng cơi: Amino axit 40% (250ml pha 200 lít nước); tăng trưởng brassinolide; Vi lượng Combi (gói 50g pha 200 lít nước); Magie kẽm bo (gói 500g pha 400 lít nước);…

Giải pháp phun áp dụng cho quy trình phát triển của một cơi đọt bà con phun 2-3 lần từ đầu cơi (kích cơi) đến khi cơi phát triển mạnh và hoàn chỉnh.

Xem chi tiết: Quy trình phát triển của cơi đọt trong mùa nắng

Kết luận: NPK đạm cao dùng đúng thì cây bật cơi khỏe, dùng sai rất dễ phản tác dụng

NPK đạm cao là nhóm phân bón giúp cây ra đọt, nuôi cơi lá và phục hồi sau thu hoạch rất hiệu quả. Tuy nhiên, bà con cần dùng đúng mùa, đúng liều và đúng tình trạng cây.

Qua thực tế tư vấn vườn, đội ngũ kỹ sư nông nghiệp Kỹ thuật Nông Nghiệp MKA khuyến cáo: mùa nắng có thể dùng NPK đạm cao để thúc cơi nhưng phải đảm bảo đủ nước, giữ ẩm và hỗ trợ rễ bằng hữu cơ hoặc Humic. Mùa mưa cần giảm đạm, chia nhỏ lần bón, tăng Canxi, Magie, Silic và Kali để cây cứng cáp, hạn chế mềm lá và giảm áp lực nấm bệnh.

Ở phần tiếp theo, MKA sẽ hướng dẫn chi tiết cách bón phân trong mùa mưa và xử lý ngộ độc phân bón. Bài viết sẽ giúp bà con biết khi nào nên giảm đạm, khi nào cần tăng Kali – Canxi – Magie, cách chia nhỏ phân để hạn chế rửa trôi, và đặc biệt là cách xử lý khi cây bị vàng lá, rũ lá, cháy rễ do bón phân quá liều.

Xem thêm: 

Cách bón phân NPK Đạm cao trong mùa mưa và xử lý khi ngộ độc phân bón

Phân bón trung vi lượng phun lá hay bón gốc trong mùa mưa?