1. Quy trình cơi đọt mùa nắng cho sầu riêng – Vì sao cần làm đúng kỹ thuật?

Trong canh tác sầu riêng, việc tạo cơi đọt đồng loạt, khỏe mạnh luôn là mục tiêu quan trọng của nhà vườn. Tuy nhiên, không phải thời điểm nào trong năm cũng có thể áp dụng giống nhau. Đặc biệt, mùa nắng có sự khác biệt rõ rệt so với mùa mưa về tốc độ sinh trưởng, khả năng hấp thu dinh dưỡng và áp lực sâu bệnh.

Thực tế cho thấy, nếu áp dụng đúng quy trình cơi đọt mùa nắng, cây sẽ:

• Ra đọt nhanh và đồng đều hơn
• Ít bị nấm bệnh tấn công (hạn chế nấm bệnh và tuyến trùng)
• Bộ rễ hoạt động mạnh, hấp thu dinh dưỡng tốt
• Quang hợp tốt, bộ lá phát triển dày, xanh và khỏe
• Khung tán vững chắc, tạo nền tảng tốt cho giai đoạn ra hoa và nuôi trái

Ngược lại, nếu làm sai kỹ thuật, cây dễ bị sốc nắng, đọt ra không đồng đều, thậm chí suy cây và ảnh hưởng đến năng suất về sau.

2. Điều kiện để cơi đọt sầu riêng phát triển đồng đều trong mùa nắng

Để cơi đọt sầu riêng phát triển đồng loạt và khỏe mạnh, cây cần đáp ứng đầy đủ các yếu tố sau:

• Cung cấp đủ nước tưới, đặc biệt trong giai đoạn đầu
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, ưu tiên hữu cơ và kích rễ
• Bộ rễ khỏe để hấp thu dinh dưỡng tốt
• Khả năng chống chịu nắng tốt
• Quản lý sâu rầy, côn trùng sớm và hiệu quả

Trong mùa nắng, bà con cần lưu ý:

• Lượng phân bón tập trung NHIỀU hơn.
• Tăng lượng nước tưới so với bình thường
• Tăng cường phân hữu cơ, humic để cải tạo đất
• Phun dưỡng cơi thường xuyên hơn
• Quản lý sâu, rầy, nhện kỹ hơn so với các bệnh hại vùng đất.

Hình 1: Đội thăm vườn Mekongagri hỗ trợ kỹ thuật cơi đọt cho nhà vườn

3. Quy trình cơi đọt mùa nắng: 6 giai đoạn quan trọng

Giai đoạn 1: Chuẩn bị tạo cơi đọt mới

Khi cơi lá đã già bà con cần quan sát độ già và sự đồng loạt để điều chỉnh cơi. Trong trường hợp cơi không đồng đều, có thể sử dụng phân bón kali cao để điều chỉnh như:

• MKP 0-52-34
• Kali cao K47
• Hexa MKA (vừa chặn đọt vừa hỗ trợ nấm bệnh)

Cơ chế của kali cao khi phun phân bón có hàm lượng Kali cao như MKP hoặc K47 MKA sẽ giúp:

• Ức chế hấp thu đạm
• Làm chậm sự phát triển của đọt non
• Giúp các lá chưa già nhanh chóng hoàn thiện

Các loại phân bón Kali cao để chặn đọt thường có bổ sung hàm lượng dinh dưỡng lân hữu hiệu. Thành phần dinh dưỡng Lân sẽ thúc đẩy đối với các lá, giúp lá mở nhanh hơn, sự lụa hóa và già hóa sẽ nhanh hơn để kịp tiến độ với các lá đã già hoàn toàn.

Trong một khoảng thời gian ngắn sự tác động của phân bón có Kali cao sẽ làm rút ngắn tiến trình phát triển của một cơi đọt. Từ đó khi qua mùa nắng bà con sẽ dễ dàng điều chỉnh cơi đọt đồng đều hơn.

Liều dùng phân bón chặn đọt MKP hoặc K47 MKA: 500gr/phuy 200L.

Bà con có thể phun 1- 2 lần, cách nhau 5-7 ngày. Có thể kết hợp cắt nước để tiến trình già hóa hiệu quả hơn. Sau đó để cây nghỉ trong khoảng 10 – 15 ngày và tiến hành tạo cơi mới.

Giai đoạn 2: Cắt tỉa – tạo tán sầu riêng

Khi cơi đọt đã qua cuối cơi và bước sang mùa nắng, đây là thời điểm tương đối an toàn để cắt cành và tạo tán. Lúc này lá và rễ đã già, quá trình trao đổi dinh dưỡng diễn ra chậm hơn nên cây ít bị suy yếu, ít xì mủ hơn khi có vết thương cơ học trên thân cành.

Kỹ thuật cắt cành tạo tán sầu riêng

Cắt loại bỏ cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành không có khả năng quang hợp, cành tăm và cắt ngọn những cành vượt, cành bên và loại bỏ bớt những cành ở vị trí quá dày.

Trong giai đoạn này bà con có thể đồng thời tiến hành sửa tán cho những cây có số lượng cành chưa hợp hướng tán, điều chỉnh dáng cây phù hợp để dễ mang trái sau này. Một bộ tán hợp lý không chỉ giúp cơi đọt ra đều hơn mà còn tăng khả năng đón nắng, giảm nơi trú ẩn của sâu hại và cải thiện hiệu quả phun thuốc.

Xử lý vết thương sau khi cắt cành: Sử dụng thuốc bệnh phun phủ trên toàn cây và phun kỹ vào vị trí vết cắt – tỉa cành. Dùng biện pháp quét thuốc bệnh đối với những vết cắt lớn.

Các hoạt chất thuốc bệnh thông dụng: Metalaxyl MKA Mancozeb, Propineb, Copper, Tinh vôi…

Giai đoạn 3: Cung cấp dinh dưỡng nuôi cơi đọt

Mùa nắng là điều kiện thuận lợi bổ sung dinh dưỡng và cây trồng thu tốt nhất. Vì đặc điểm sinh lý của bộ rễ sầu riêng phát triển mạnh nhất vào mùa nắng, bộ rễ khỏe hấp thu mạnh hơn.

Những loại Phân bón tốt cho cây sầu riêng vào mùa nắng như: Kích rễ humic, hữu cơ dạng lỏng, NPK.

Phân bón Humic là phân bón làm tơi xốp đất, hỗ trợ kích rễ mạnh.

Mùa nắng cây thoát hơi nước mạnh, làm mất nước nhưng rễ cây cần có đủ ẩm độ để phát triển. vì vậy, nên bổ sung humic để:

• Tạo sự thông thoáng cho đất, cải tạo đất
•  Giữ nước và humic hoạt động như túi kiềm giữ dinh dưỡng tạo điều kiện tốt nhất để rễ cây phát triển và hấp thu dinh dưỡng.

Sử dụng Humic để kích rễ, tạo rễ mới cho cây trước hoặc sau khi cắt cành và có thể kết hợp với Trichoderma, hữu cơ hoặc các phân bón khác trong một lần để tiện công.

Liều lượng 20-50g/cây hoặc 8 – 10kg/ha. Bón theo đường kính tán, đường kính tán cây lớn tăng lượng phân bón

Phân hữu cơ là yếu quan trọng đối với nền tảng của đất

• Làm chất nền giữ ẩm và dinh dưỡng, tăng vi sinh vật trong đất, cải tạo đất và làm đất tơi xốp.
• Phân hữu cơ giữ ẩm và giữ phân bón tốt nên giúp giảm thất thoát phân bón trong quá trình bón phân cho cây.
• Bón hữu cơ cùng NPK sẽ giúp giảm nguy cơ ngộ độc trên cây trồng trường hợp sử dụng quá nhiều NPK.
• Để tăng hiệu quả kích rễ và cây hấp thụ phân bón bà con có thể dễ dàng kết hợp hữu cơ với humic, Trichoderma và các loại phân bón khác.

Liều bón hữu cơ tùy vào tuổi cây và đường kính tán: vài tram gam đến vài kg/cây. Có thể bón 4-6 lần/năm hoặc chia theo các lần bón phân cho cơi đọt.

Phân bón NPK: Có thể xem xét sử dụng hoặc không. Tuy nhiên, nếu có NPK sẽ giúp cây trồng hình thành cơi đồng loạt và phát triển tốt hơn.

Lưu ý, không lạm dụng để tránh các tình trạng như: cháy rễ, giảm pH và gây ngộ độc cho cây trồng.

Công thức NPK phù hợp để kích cơi: 30-10-10; 20-10-10; 20-20-15;… lượng bón không cần quá nhiều và tùy tuổi cây, khả năng tạo cơi và đường kính tán: vài chục gam đến vài trăm gam/cây.

Phân bón amino acid là nguồn đạm hữu cơ dễ hấp thu

• Bổ sung nhanh đạm dưới dạng hữu cơ cây hấp thu và sử dụng được ngay.
• Giúp kích thích ra rễ mới, cung cấp dinh dưỡng đạm hữu cơ và giúp cây dự trữ năng lượng cho các giai đoạn sau năng suất hơn.
• Kết hợp amino acid với humic và Trichoderma giúp tăng hiệu quả và tăng hệ vi sinh có lợi trong đất.

Giai đoạn 4: Bắt đầu nhú cơi đọt

Sau khi cắt cành, kích rễ và bổ sung nền dinh dưỡng từ 5 đến 7 ngày, cây bắt đầu nhú cơi ở các nách lá. Đây là thời điểm then chốt vì đọt vừa nhú còn rất non, sức bật của cơi phụ thuộc nhiều vào nền sinh lý mà cây đã được chuẩn bị từ các bước trước.

Ở giai đoạn này, bà con áp dụng kỹ thuật kéo cơi để cơi phát triển đồng loạt hơn. Công thức kéo đọt là kết hợp GA3 10 ppm, đạm cao 2 g/lít và amino acid (2ml/lít), phun vào vị trí cơi mới nhú. Cách làm này nhằm mục đích thúc đọt phát triển nhanh, đồng đều và rõ cơi hơn trên toàn cây.

Tuy nhiên, hiệu quả kéo cơi phụ thuộc rất lớn vào sức cây. Nếu cây còn yếu, bộ rễ chưa phục hồi hoặc nền dinh dưỡng chưa đủ, việc kéo cơi quá sớm có thể làm cơi bật yếu, mảnh và thiếu bền. Vì vậy, bà con nên xem bước này là kỹ thuật hỗ trợ, không phải là giải pháp thay thế cho việc chăm rễ và chăm gốc trước đó.

Gia đoạn 5: Phát triển cơi đọt

Khi cơi đã hình thành, cây bước vào giai đoạn quan trọng nhất của toàn chu kỳ. Đây là lúc cần vừa dưỡng cơi vừa quản lý sâu bệnh thật kỹ.

Bà con cần lưu ý 2 nguyên tắc quan trọng là 3 lần dưỡng cơi và 3 lần quản lý sâu bệnh.

• Nguyên tắc 1: 3 lần dưỡng cơi
• Nguyên tắc 2: 3 lần quản lý sâu bệnh

Lần 1: Khi cơi non mới hình thành

Khi hình cơi đọt non mới hình thành đây là nguồn thức ăn sâu, rầy và các tế bào mới sẽ dễ bị bệnh hại tấn công. Việc quản lý sâu bệnh là quan trọng nhất, vì vậy bà con cần theo dõi và xác định được đối tượng gây hại chính thường gây hại vào mùa nắng như: Bọ trĩ, rầy xanh, rệp sáp, rầy chổng cánh, sâu ăn lá, sâu vẽ bùa…Các thuốc có thể tham khảo: Ema MKA, Profen MKA, Diệt Rầy MKA,..

Kết hợp dinh dưỡng cho cơi đọt: Amino MKA, Vọt đọt MKA hoặc Organic MKA. Trong điều kiện phòng bệnh có thể kết hợp cả phân bón lá, thuốc sâu, rầy và thuốc bệnh.

Thuốc quản lý nấm bệnh: Matalaxyl 35%, Mancozeb, Donacol.

Lần 2 (sau lần 1 khoảng 7 ngày)

Quản lý sâu rầy: Khi cơi đọt phát triển từ 10 -15 ngày, mật độ sâu rầy bắt đầu phổ biến hơn lần 1, bà con tiếp tục quản lý và luân phiên với lần 1. Lúc này cần tiếp tục luân phiên sản phẩm có hoạt chất khác nhóm với lần 1 để giảm nguy cơ kháng thuốc của sâu rầy.

Các đối tượng gây hại chính như: Rầy xanh, rệp sáp, rầy chổng cánh, sâu ăn lá, sâu vẽ bùa,…

Các thuốc có thể tham khảo: Ema MKA, Profen MKA, Diệt Rầy MKA, Siêu diệt rầy rệp,...

Dinh dưỡng qua lá: Bà con cần quan sát tình trạng cây

• Cây ốm yếu: Bổ sung đạm cao (NPK 30-14-6), amino acid (Amino MKA, Organic MKA)
• Vàng lá: Bổ sung vi lượng (Combi MKA), trung lượng (MgZnBo)
• Bổ sung thêm cho cơi đọt: Kích đọt MKA, Organic MKA

Thuốc bệnh: Matalaxyl 35%, Mancozeb, Donacol, Lân 2 chiều

Trong điều kiện phòng bệnh có thể kết hợp cả phân bón lá, thuốc sâu, rầy và thuốc bệnh.

LẦN 3 (sau lần 2 khoảng 7 ngày)

Đây là lần quản lý cuối trong chu kỳ phát triển cơi. Nếu hai lần trước xử lý chưa hiệu quả, cần kiểm tra kỹ nguy cơ kháng thuốc, nhất là với rầy, rệp và nhện đỏ. Song song với phun qua lá, bà con nên bón bổ sung dinh dưỡng qua gốc để cơi giữ đà phát triển liên tục, lá xanh dày, bền lá và đồng đều trên toàn tán

Các đối tượng cần quản lý: Rầy xanh, rệp sáp, nhện đỏ,.. hợp thuốc để quản lý hiệu quả mạnh hơn. Kết hợp phân bón lá và thuốc bệnh lưu dẫn để tiện công và bảo vệ toàn diện cho cây.

Bón phân bổ sung dinh dưỡng qua gốc: Sau khi cơi hình thành 7 – 10 ngày, dựa vào số lượng cơi, tình trạng cây và lượng bón ở lần trước đó để bổ sung thêm dinh dưỡng cho cây.

• Dinh dưỡng tưới gốc: Phân hữu cơ dạng lỏng, humic, amino acid, đạm cá, phân bổ sung định kỳ 7- 10 ngày/lần.
• Phân bón gốc: Humic, hữu cơ, NPK, trung lượng,…

Giai đoạn 6: Làm già cơi đọt đồng loạt

Khi lá chuyển sang lụa già hoặc lá cuối cùng đã mở, cây cần được xử lý làm già cơi để đồng bộ toàn bộ đợt đọt.

Đây là bước cuối nhưng rất quan trọng trong quy trình cơi đọt mùa nắng cây sầu riêng, vì nếu lá già non lẫn lộn thì cây sẽ khó bước vào chu kỳ tiếp theo một cách ổn định.

Bà con có thể phun MKP để thúc già cơi đồng loạt, phun từ 1 đến 2 lần, cách nhau 5 đến 7 ngày với liều 500 g/phuy 200 lít. Sau phun, có thể xiết nước nhẹ từ 5 đến 7 ngày để tăng hiệu quả già đọt nhanh hơn.

Tuy nhiên, cần kiểm soát mức độ xiết nước để tránh gây sốc cây, đặc biệt trong giai đoạn nắng gắt kéo dài. Sau khi làm già đọt hoàn chỉnh, nên để cây nghỉ từ 10 đến 15 ngày trước khi bước sang chu kỳ cơi mới.

Câu hỏi thường gặp về quy trình cơi đọt mùa nắng cây sầu riêng

Cơi đọt mùa nắng cây sầu riêng bao lâu thì ra đồng loạt?

Nếu cây khỏe, bộ rễ tốt, cơi cũ được điều chỉnh đồng đều và nước tưới ổn định, cơi trong mùa nắng thường ra nhanh hơn mùa mưa. Thời gian cụ thể còn tùy giống, tuổi cây và chế độ chăm sóc trước đó.

Vì sao cơi đọt mùa nắng ra không đều?

Nguyên nhân phổ biến là cơi cũ chưa đồng đều, rễ yếu, thiếu nước, mất cân đối dinh dưỡng hoặc bị sâu chích hút tấn công từ sớm. Muốn xử lý hiệu quả cần kiểm tra đồng thời cả bộ rễ, nước tưới, phân bón và sâu hại.

Mùa nắng có nên kích cơi liên tục không?

Không nên. Sau mỗi đợt làm già cơi, cây cần nghỉ 10 đến 15 ngày để ổn định sinh lý. Kích cơi liên tục có thể làm cây suy, cơi yếu và giảm sức bền của bộ lá.

Khi cơi vừa nhú có cần phun thuốc sâu ngay không?

Nên theo dõi sát. Nếu vườn có áp lực bọ trĩ, rầy xanh, rệp hoặc sâu ăn lá, cần xử lý sớm vì cơi non là giai đoạn rất nhạy cảm và dễ bị gây hại nhất.

Làm sao để cơi đọt mập, lá dày và xanh bền?

Muốn cơi đẹp cần bộ rễ khỏe, nước tưới đều, tăng cường hữu cơ, humic, amino acid, kích đọt và quản lý tốt sâu rầy chích hút. Cơi khỏe là kết quả của cả quá trình chăm gốc lẫn chăm lá, không chỉ nhờ một lần phun kích đọt.

Kết luận

Quy trình cơi đọt mùa nắng cây sầu riêng là một kỹ thuật quan trọng giúp bà con chăm sóc cơi hiệu quả, tạo bộ lá khỏe, cơi ra đồng loạt, khung tán vững chắc và nâng cao năng suất cây. Khi thực hiện đúng kỹ thuật cây sầu riêng sẽ phát triển tốt hơn trong mùa nắng và giảm áp lực sâu bệnh ở các giai đoạn sau.

xem thêm:

Hiểu đúng về bộ rễ sầu riêng để bón phân hiệu quả

Quy trình 6 bước chăm sóc cơi đọt mùa nắng

Nguyên tắc phối thuốc BVTV