Cách chặn đọt sầu riêng sao cho an toàn, không gây cháy lá, rụng hoa trái hay sượng cơm là bài toán đau đầu của rất nhiều bà con. Giai đoạn xử lý ra hoa và nuôi trái quyết định trực tiếp đến toàn bộ năng suất mùa vụ, nhưng đây cũng là lúc cây dễ đi đọt canh tranh dinh dưỡng nhiều nhất.
Trong bài viết này Kỹ thuật nông nghiệp MKA sẽ hướng dẫn chi tiết cẩm nang sử dụng NPK Kali cao để chặn đọt đúng cách, giúp ra hoa, nuôi trái chống rụng sinh lý và nâng cao phẩm chất trái sầu riêng.
1. Chặn đọt là gì? Tại sao phải chặn đọt sầu riêng?
Chặn đọt là kỹ thuật điều tiết sinh trưởng nhằm hạn chế cây sầu riêng ra đọt non vào những giai đoạn quan trọng như xử lý ra hoa, nuôi hoa, nuôi trái non và nuôi trái lớn.
Mục đích của kỹ thuật chặn đọt là tạo tín hiệu chuyển giai đoạn nuôi thân lá (sinh trưởng dinh dưỡng) sang giai đoạn phân hóa mầm hoa, nuôi hoa, nuôi trái (sinh trưởng sinh sản) giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi hoa trái, giảm rụng sinh lý, hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng và nâng cao phẩm chất trái.
Vì sao phải chặn đọt sầu riêng?
Trong canh tác sầu riêng, “đọt” là phần chồi non, lá non hoặc cơi lá mới mà cây phát triển sau mỗi đợt sinh trưởng. Khi cây đang ở giai đoạn kiến thiết hoặc phục hồi sau thu hoạch, việc ra đọt là cần thiết để tạo bộ lá, tích lũy dinh dưỡng và nuôi cây khỏe.
Tuy nhiên, nếu cây ra đọt không đúng thời điểm, đặc biệt là lúc đang xử lý ra, đậu hoa hoặc nuôi trái, đọt non sẽ cạnh tranh dinh dưỡng rất mạnh với hoa và trái. Lúc này, cây phải chia dinh dưỡng cho cả đọt, lá non, hoa và trái nên dễ xảy ra tình trạng rụng hoa, rụng trái non, trái chậm lớn, gai mềm, cơm nhạt màu hoặc sượng trái.
Vì vậy, chặn đọt không có nghĩa là làm cây ngừng sinh trưởng hoàn toàn, mà là điều chỉnh để cây tạm giảm phát triển thân lá, chuyển nguồn dinh dưỡng sang nuôi hoa và nuôi trái. Đây là kỹ thuật quan trọng trong quản lý sinh trưởng sầu riêng, nhất là ở giai đoạn xử lý ra hoa, nuôi trái non và trước thu hoạch.
Bà con thường áp dụng chặn đọt bằng cách kết hợp nhiều biện pháp như quản lý nước (siết nước), giảm Đạm, tăng Kali hợp lý, bón NPK Kali cao ở đúng giai đoạn, phun phân bón lá Kali cao hoặc sử dụng thêm giải pháp kỹ thuật phù hợp khi cây đi đọt quá mạnh.
Khi nào cần chặn đọt sầu riêng?
Bà con nên chặn đọt sầu riêng trong các thời điểm cây cần tập trung dinh dưỡng cho hoa và trái, gồm:
|
Thời điểm cần chặn đọt |
Vì sao cần chặn? |
Mục tiêu kỹ thuật |
|
Trước xử lý ra hoa |
Cây cần ổn định bộ lá, hạn chế ra cơi mới |
Giúp cây phân hóa mầm hoa tốt hơn |
|
Sau xổ nhụy |
Đọt non cạnh tranh dinh dưỡng với hoa |
Hạn chế rụng sinh lý |
|
Sau đậu trái non |
Cây dễ rụng sinh lý nếu đi đọt mạnh |
Giảm rụng trái non, giữ trái ổn định |
|
Mùa mưa cây bung đọt mạnh |
Cây hút Đạm nhiều, đọt ra liên tục |
Điều tiết lại sinh trưởng, hạn chế mất sức cây |
2. NPK Kali cao là gì?
NPK Kali cao là loại phân bón hỗn hợp có hàm lượng Kali (K2O) chiếm tỷ lệ cao nhất, vượt trội hơn Đạm (N) và Lân (P2O5), giúp hạn chế cây đi đọt, tăng vận chuyển dinh dưỡng về hoa trái, hỗ trợ trái sầu riêng lớn nhanh, chắc cơm và nâng cao phẩm chất khi thu hoạch.
Công thức phân bón NPK chứa Kali cao, thành phần Kali luôn được đẩy lên mức cao nhất tùy thuộc vào từng mục đích canh tác hàm lượng Kali sẽ thay đổi:
- Giai đoạn cây đang phát triển, chưa trưởng thành (cơi đọt chưa hoàn thiện): Chọn công thức Kali cao hơn hoặc bằng Đạm, Lân chứa hàm lượng thấp nhất.
- Giai đoạn chặn đọt và nuôi trái trưởng thành (cận thu hoạch): Chọn công thức Kali hàm lượng cao nhất, cao hơn Đạm, Lân là hàm lượng thấp nhất.
3. Công dụng của phân bón NPK Kali cao đối với sầu riêng
Đối với cây sầu riêng, Kali giữ vai trò rất quan trọng trong giai đoạn làm bông, nuôi hoa, nuôi trái và nhất là giai đoạn trái lớn gần thu hoạch. Khi cây được bổ sung Kali hợp lý, quá trình vận chuyển đường, tinh bột và dinh dưỡng về trái diễn ra tốt hơn. Nhờ đó, trái phát triển đều, gai cứng, cơm chắc, màu đẹp và hạn chế hiện tượng sượng cơm.
Trong kỹ thuật chặn đọt, Kali có vai trò điều tiết sinh trưởng. Khi tỷ lệ Kali cao sẽ ức chế Đạm, sự phát triển của các cơ đọt mới bị kìm hãm, cây sẽ giảm xu hướng phát triển đọt. Tác dụng này được ứng dụng để điều chỉnh khung tán cây tơ và hạn chế tình trạng cạnh tranh dinh dưỡng giai đoạn cây đang nuôi hoa, nuôi trái.
4. Các dạng NPK Kali cao thường dùng cho sầu riêng
NPK Kali cao dùng cho sầu riêng thường có 3 dạng chính: dạng viên bón gốc, dạng bột hòa tan để tưới hoặc phun, và dạng lỏng bổ sung nhanh. Mỗi dạng phù hợp với một mục đích và giai đoạn sinh trưởng khác nhau.
Bảng phân biệt các dạng NPK Kali cao dùng cho sầu riêng
|
Dạng phân NPK Kali cao |
Đặc điểm |
Mục đích sử dụng |
Giai đoạn nên dùng |
|
Dạng viên bón gốc |
Hàm lượng cao, tan chậm, tác động qua bộ rễ |
Chặn đọt, nuôi hoa, nuôi trái, tăng trọng lượng trái |
Cuối cơi đọt, nuôi trái nhỏ, trái lớn |
|
Dạng bột hòa tan |
Tan nhanh, hấp thu nhanh qua lá, trái hoặc rễ |
Phun lá, phun trái, tưới gốc hỗ trợ |
Khi cần chặn đọt nhanh hoặc tăng phẩm chất trái |
|
Dạng lỏng |
Dễ pha, tiện dùng, hàm lượng thường thấp hơn |
Bổ sung nhanh dùng tưới gốc hỗ trợ |
Khi cây cần hỗ trợ nhẹ, tránh sốc |
Trên thị trường, NPK Kali cao có nhiều dạng khác nhau. Bà con cần chọn đúng dạng phân và công thức để dùng đúng mục đích.
NPK Kali cao dạng viên bón/rải gốc
Đây là dạng phổ biến nhất, thường dùng để rải gốc cho cây ăn trái, cây công nghiệp và một số cây trồng khác. Với sầu riêng, phân dạng viên thường dùng trong giai đoạn cuối cơi đọt, trước xử lý ra hoa, nuôi trái nhỏ hoặc nuôi trái lớn.
Một số nhóm công thức phổ biến gồm:
- Nhóm tỷ lệ 2:1:2 đạm và kali cân bằng cao hơn Lân: 16-8-18; 17-7-17; 19-9-19,…
- Nhóm tỷ lệ 2:2:3 phù hợp cho mùa mưa giảm đạm: 12-11-18; 12-12-17,…
- Nhóm NPK tỉ lệ 3:1:4 hoặc 3:1:5 (K>N>P) chuyên dùng chặn đọt và nuôi trái lớn có hàm lượng Kali rất cao để chặn đọt: 15-3-20; 15-5-20; 15-5-27; 15-5-30;…
NPK Kali cao dạng bột hòa tan (phân bón hòa tan) tưới và phun
Dạng này thường dùng để pha nước phun qua lá, phun qua trái hoặc tưới gốc. Ưu điểm là tan nhanh, cây hấp thu nhanh, phù hợp khi cần hỗ trợ chặn đọt hoặc tăng phẩm chất trái.
Công thức phân hòa tan Kali cao thường có hàm lượng Kali cao hơn nhóm phân bón gốc (>=40%), đạm và lân hàm lượng rất thấp với các công thức phổ biến như: 7-5-44; 7-5-47; 7-12-40; 0-52-34…
NPK Kali cao dạng lỏng
Dạng lỏng thường có hàm lượng dinh dưỡng thấp hơn dạng bột hoặc dạng viên, nhưng dễ sử dụng, thích hợp để bổ sung nhanh qua hệ thống tưới hoặc phun hỗ trợ.
5. Cách chặn đọt sầu riêng bằng NPK Kali cao
Cách chặn đọt sầu riêng hiệu quả là kết hợp bón gốc NPK Kali cao ở cuối cơi đọt và phun lá bằng phân hòa tan Kali cao. Khi đọt đi quá mạnh, có thể phối thêm giải pháp hỗ trợ theo khuyến cáo kỹ thuật để tăng hiệu quả chặn đọt.
Để chặn đọt sầu riêng bằng NPK Kali cao, bà con không nên chỉ làm một hướng duy nhất. Hiệu quả tốt nhất thường đến từ việc kết hợp bón gốc và phun lá hỗ trợ.
Bón gốc để điều tiết cây từ bên trong
Ở giai đoạn cuối cơi đọt, khi lá đã gần già, bà con có thể sử dụng NPK dạng viên có tỷ lệ Kali cao như 15-3-20, 15-5-20 hoặc 15-5-25 để bón gốc.
Mục đích là chặn đọt không cho cây hình thành thêm một cơi đọt mới, điều tiết giữa cơi trước và cơi sau, ổn định bộ lá hiện tại và chuyển dần dinh dưỡng sang giai đoạn xử lý ra hoa hoặc nuôi trái.
Liều lượng bón cần tùy theo tuổi cây, sức cây, tình trạng bộ lá, độ ẩm đất và áp lực đi đọt. Bà con không nên bón quá mạnh một lần, nhất là trong mùa nắng hoặc khi bộ rễ đang yếu.
Phun lá để hỗ trợ chặn đọt nhanh hơn
Ngoài bón gốc, bà con có thể phun qua lá bằng các dòng phân bón hòa tan Kali cao như K47 MKA 7-5-47 hoặc MKP 0-52-34 MKA.
Liều tham khảo: 500g – 1kg cho phuy 200 lít nước, tùy tình trạng cây và thời tiết.
Phun lá giúp cây nhận tín hiệu Kali nhanh hơn, hỗ trợ chặn đọt trong những thời điểm cây có xu hướng bung đọt mạnh.
Trường hợp cây đi đọt mạnh do mưa nhiều
Nếu sầu riêng đi đọt mạnh do mưa kéo dài, đất ẩm, bà con có thể cần giải pháp mạnh hơn. Có thể phối phân hòa tan Kali cao như K47 MKA hoặc MKP 0-52-34 với thuốc bệnh Hexa MKA hàm lượng cao chứa hoạt chất Hexaconazole 11% ở liều sử dụng thông thường giúp quản lý nấm bệnh và khi tăng liều cao giúp ức chế sinh trưởng hiệu quả. Liều chặn đọt khuyến cáo của Hexa là 500-700ml/phuy 200L
Giải pháp này vừa hỗ trợ chặn đọt mạnh hơn, vừa giúp phòng một số bệnh nấm trong giai đoạn thời tiết bất lợi. Tuy nhiên, bà con cần sử dụng đúng liều, đúng thời điểm và không lạm dụng khi cây đang suy yếu.
6. Kết luận
Cách chặn đọt sầu riêng bằng NPK Kali cao là giải pháp quan trọng trong giai đoạn làm hoa và nuôi trái. Khi dùng đúng, Kali giúp hạn chế cây đi đọt, giảm cạnh tranh dinh dưỡng, hỗ trợ hoa trái phát triển ổn định, tăng trọng lượng trái và nâng cao phẩm chất cơm sầu riêng.
Tuy nhiên, Kali cao không phải lúc nào cũng dùng càng nhiều càng tốt. Bà con cần chọn đúng công thức theo từng giai đoạn: Kali vừa phải cho trái nhỏ, Kali cao hơn cho trái lớn, kết hợp phun bổ sung khi cần và luôn theo dõi phản ứng của cây.
Muốn chặn đọt hiệu quả, nuôi trái đẹp và hạn chế rủi ro ngộ độc, bà con nên đi theo hướng an toàn: bón chia nhỏ, phun đúng nồng độ, quản lý nước tốt, chăm rễ khỏe và xử lý sớm khi cây có dấu hiệu bất thường.
Sau khi chặn đọt ổn định, bà con cần chuyển sang giai đoạn nuôi hoa, nuôi trái đúng kỹ thuật. Xem thêm: Cách nuôi hoa, nuôi trái sầu riêng bằng NPK Kali cao.
